iyzico, PayTR ve Diğer Ödeme Kuruluşları Nasıl Çalışır?

E-ticaretin büyümesiyle birlikte Türkiye’de online ödeme altyapılarına olan ihtiyaç ciddi şekilde arttı. Artık küçük işletmelerden büyük markalara kadar herkes internet üzerinden kredi kartı ile ödeme alabiliyor. Bu süreci mümkün kılan sistem ise “Sanal POS” altyapısıdır.

Özellikle iyzico, PayTR, Paratika, Sipay ve benzeri ödeme kuruluşları; işletmelere banka ile tek tek anlaşma yapmadan online ödeme alma imkânı sunuyor. Bu firmalar hem teknik entegrasyon kolaylığı hem de taksit, komisyon ve güvenlik yönetimi açısından önemli avantajlar sağlıyor.

Bu yazıda Türkiye’deki online sanal POS firmalarının çalışma modeli, güvenlik yapısı, taksit sistemleri ve API entegrasyon süreçlerini detaylı şekilde ele alıyoruz.

Sanal POS Nedir ve Neden Önemlidir?

Sanal POS, internet üzerinden kredi kartı veya banka kartı ile ödeme alınmasını sağlayan dijital altyapıdır. Fiziksel mağazada kullanılan POS cihazının online karşılığıdır.

Ancak burada önemli olan yalnızca ödeme almak değil, sürecin güvenli ve sorunsuz işlemesidir. Çünkü online ödemelerde;

Kart güvenliği
Sahte işlem (fraud) riski
Banka onay süreci
İade ve chargeback yönetimi

gibi birçok teknik katman vardır.

Ödeme kuruluşları, bu karmaşık süreci işletme adına yönetir.

Türkiye’de Öne Çıkan Online Ödeme Kuruluşları

Türkiye’de sanal POS hizmeti sunan en yaygın fintech firmaları şunlardır:

iyzico
PayTR
Paratika
Sipay
Param

Bankalar da doğrudan sanal POS verir; ancak günümüzde birçok işletme hızlı başvuru ve kolay entegrasyon nedeniyle ödeme kuruluşlarını tercih etmektedir.

Banka Sanal POS ile Ödeme Kuruluşu Arasındaki Fark

Aşağıdaki tablo bu farkı netleştirir:

Kriter	Banka Sanal POS	Ödeme Kuruluşları (iyzico, PayTR vb.)
Başvuru Süresi	Uzun	Daha hızlı
Teknik Entegrasyon	Banka bazlı ayrı ayrı	Tek panel, çoklu banka
Taksit Yönetimi	Banka ile ayrı anlaşma	Panel üzerinden kontrol
Raporlama	Sınırlı	Detaylı dashboard
Küçük İşletmelere Uygunluk	Zor	Daha esnek

Bu nedenle özellikle küçük ve orta ölçekli e-ticaret siteleri ödeme kuruluşlarını daha sık tercih etmektedir.

Bu Kurumlar Neden Güvenlidir?

Türkiye’de ödeme kuruluşları BDDK (Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu) lisansına sahiptir. Lisans almadan ödeme altyapısı sunmak mümkün değildir.

Ayrıca bu firmalar:

PCI-DSS sertifikasına sahiptir
SSL şifreleme kullanır
3D Secure zorunlu güvenlik desteği sunar
Fraud (sahte işlem) analiz sistemleri kullanır

PCI-DSS, kredi kartı bilgilerinin güvenli şekilde işlenmesi için oluşturulmuş uluslararası bir güvenlik standardıdır. Bu standart, kart bilgilerinin sistemde düz metin olarak saklanmasını engeller.

Yani kart bilgileri doğrudan sizin sitenizde tutulmaz; ödeme kuruluşunun güvenli altyapısında işlenir.

Kredi Kartı Taksit Sistemi Nasıl Çalışır?

Türkiye’de online alışverişte taksit önemli bir satış unsurudur. Sanal POS firmaları, anlaşmalı bankalar üzerinden taksitli satış imkânı sunar.

Taksit sistemi genellikle şu şekilde işler:

İşletme panelinden taksit seçenekleri belirlenir
Müşteri ödeme sırasında banka ve taksit sayısını seçer
Banka provizyon verir
Ödeme tek çekim ya da taksitli olarak işlenir

Taksit modelini aşağıdaki tabloda özetleyebiliriz:

Özellik	Açıklama
Tek Çekim	Tutar karttan tek seferde çekilir
Taksitli Ödeme	Bankaya göre 2–12 ay arası taksit
Komisyon Farkı	Taksitli işlemlerde komisyon oranı artabilir
Kampanyalı Taksit	Ödeme firması özel kampanya sunabilir

Bazı ödeme kuruluşları ayrıca “peşin fiyatına taksit” veya “vade farkı yansıtmalı taksit” gibi seçenekler sunar.

Sanal POS Çalışma Modeli Nasıldır?

Online ödeme süreci teknik olarak birkaç saniyede gerçekleşir ama arka planda ciddi bir altyapı çalışır.

Ödeme süreci şu şekilde işler:

Kullanıcı kart bilgilerini girer
Bilgiler SSL ile şifrelenir
Ödeme kuruluşuna gönderilir
Bankaya provizyon talebi iletilir
Onay veya ret yanıtı alınır
Sonuç siteye iletilir

Bu sürecin tamamı API üzerinden otomatik gerçekleşir.

API ve Kurulum Süreci Nasıl İlerler?

Sanal POS kurulumunda genellikle iki yöntem vardır:

Hazır modül kullanımı
API entegrasyonu

Hazır Modül

WordPress, WooCommerce, Opencart, Shopify gibi sistemler için ödeme kuruluşları hazır eklenti sunar. Kurulum süreci teknik bilgi gerektirmez.

API Entegrasyonu

Özel yazılım projelerinde API entegrasyonu gerekir. API (Application Programming Interface), sitenizin ödeme sistemiyle iletişim kurmasını sağlayan teknik köprüdür.

API entegrasyonu sırasında:

Merchant ID
API Key
Secret Key
Callback URL

gibi bilgiler kullanılır.

Geliştirici, ödeme başlatma ve ödeme doğrulama endpoint’lerini sisteme entegre eder.

Aşağıdaki tablo kurulum modellerini karşılaştırır:

Kurulum Türü	Kimler İçin Uygun?	Teknik Gereksinim
Hazır Eklenti	Küçük işletmeler	Düşük
API Entegrasyonu	Özel yazılım projeleri	Yüksek

Komisyon ve Maliyet Yapısı

Sanal POS firmaları genellikle şu modelle çalışır:

İşlem başına komisyon
Sabit aylık ücret (bazı firmalarda yoktur)
Taksitli işlemlerde daha yüksek oran

Komisyon oranı sektör, ciro ve risk durumuna göre değişir. Küçük işletmeler için genellikle %2–4 aralığında değişen oranlar görülür.

Türkiye’de online sanal POS hizmeti sağlayan firmalar, e-ticaretin güvenli şekilde işlemesini sağlayan temel altyapılardır. Özellikle iyzico, PayTR ve benzeri ödeme kuruluşları; küçük ve orta ölçekli işletmeler için hızlı kurulum, taksit imkânı ve güvenli ödeme yönetimi sunar.

Bu sistemler;